{"id":7844,"date":"2021-12-29T11:30:56","date_gmt":"2021-12-29T02:30:56","guid":{"rendered":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/kingdom-of-israel\/"},"modified":"2023-04-03T17:19:51","modified_gmt":"2023-04-03T08:19:51","slug":"kingdom-of-israel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/vi\/christ\/kingdom-of-israel\/","title":{"rendered":"L\u1ecbch s\u1eed v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Ys\u01a1ra\u00ean <br>| V\u00ec sao B\u1eafc Ys\u01a1ra\u00ean v\u00e0 Nam Giu\u0111a b\u1ecb di\u1ec7t vong?"},"content":{"rendered":"<p>L\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Ys\u01a1ra\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p m\u1ed9t c\u00e1ch chi ti\u1ebft trong Kinh Th\u00e1nh. L\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Ys\u01a1ra\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eaft \u0111\u1ea7u khi vua \u0111\u1ea7u ti\u00ean l\u00e0 Saul\u01a1 l\u00ean ng\u00f4i v\u00e0o th\u1ebf k\u1ef7 11 TCN, k\u00e9o d\u00e0i trong kho\u1ea3ng 500 n\u0103m \u0111\u1ebfn khi Nam Giu\u0111a b\u1ecb di\u1ec7t vong v\u00e0o th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 6 TCN. L\u1ecbch s\u1eed Ys\u01a1ra\u00ean chi\u1ebfm ph\u1ea7n l\u1edbn trong c\u00f4ng cu\u1ed9c c\u1ee9u chu\u1ed9c c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u1ebfn m\u1ee9c c\u00f3 \u0111\u1ebfn 24 quy\u1ec3n trong s\u1ed1 39 s\u00e1ch Kinh Th\u00e1nh C\u1ef1u \u01af\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p v\u00e0o th\u1eddi k\u1ef3 n\u00e0y.<\/p>\n<ol class=\"sup-desc\">\n<li>S\u00e1ch l\u1ecbch s\u1eed (I Samu\u00ean, II Samu\u00ean, I C\u00e1c Vua, II C\u00e1c Vua, I S\u1eed K\u00fd, II S\u1eed K\u00fd), s\u00e1ch th\u01a1 ca (Thi Thi\u00ean, Ch\u00e2m Ng\u00f4n, Truy\u1ec1n \u0110\u1ea1o, Nh\u00e3 Ca), s\u00e1ch ti\u00ean tri (\u00casai, Gi\u00ear\u00eami, Ca Th\u01b0\u01a1ng, \u00cax\u00eachi\u00ean, \u0110ani\u00ean, \u00d4s\u00ea, Gi\u00f4\u00ean, Am\u1ed1t, \u00c1p\u0111ia, Gi\u00f4na, Mich\u00ea, Nahum, Habac\u00fac, S\u00f4ph\u00f4ni)<\/li>\n<\/ol>\n<h2 id=\"su-ra-doi-cua-vuong-quoc-ysoraen\">S\u1ef1 ra \u0111\u1eddi c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Ys\u01a1ra\u00ean<\/h2>\n<p>V\u00e0o nh\u1eefng n\u0103m cu\u1ed1i \u0111\u1eddi c\u1ee7a Samu\u00ean &#8211; l\u00e0 quan x\u00e9t cu\u1ed1i c\u00f9ng, d\u00e2n Ys\u01a1ra\u00ean \u0111\u1ecbnh c\u01b0 t\u1ea1i x\u1ee9 Canaan \u0111\u00e3 y\u00eau c\u1ea7u l\u1eadp n\u00ean m\u1ed9t v\u1ecb vua \u0111\u1ec3 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o v\u00e0 chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u ch\u1ed1ng l\u1ea1i c\u00e1c cu\u1ed9c x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c l\u1eb7p \u0111i l\u1eb7p l\u1ea1i c\u1ee7a ngo\u1ea1i bang. V\u1ecb Vua \u0111\u00e3 d\u1eabn d\u1eaft d\u00e2n Ys\u01a1ra\u00ean ra kh\u1ecfi \u00cad\u00edpt\u00f4 v\u00e0 tr\u1ecb v\u00ec h\u1ecd l\u00e0 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, nh\u01b0ng d\u00e2n s\u1ef1 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng nh\u1eadn th\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 th\u1eadt n\u00e0y m\u00e0 l\u1ea1i mong mu\u1ed1n ch\u1ecdn m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00ean l\u00e0m vua gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u00e1c n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c. Samu\u00ean \u0111\u00e3 kh\u00f4ng h\u00e0i l\u00f2ng v\u1edbi y\u00eau c\u1ea7u \u0111\u00f3, nh\u01b0ng \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00e3 l\u1eadp l\u00ean m\u1ed9t vua theo nh\u01b0 mong \u01b0\u1edbc c\u1ee7a d\u00e2n s\u1ef1 sau khi nghi\u00eam kh\u1eafc c\u1ea3nh b\u00e1o cho h\u1ecd bi\u1ebft r\u1eb1ng vua \u0111\u00f3 s\u1ebd cai tr\u1ecb h\u1ecd nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o. Nh\u01b0 th\u1ebf, vua \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp l\u00ean l\u00e0 Saul\u01a1.<\/p>\n<p>Trong lu\u1eadt ph\u00e1p m\u00e0 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi ban cho th\u00f4ng qua <a href=\"\/vi\/christ\/moses-in-the-bible\/\">M\u00f4ise<\/a> (Ng\u0169 Kinh c\u1ee7a M\u00f4ise), c\u00f3 ghi ch\u00e9p v\u1ec1 v\u1ecb vua xu\u1ea5t hi\u1ec7n trong t\u01b0\u01a1ng lai ph\u1ea3i tr\u1ecb v\u00ec d\u00e2n s\u1ef1 nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o, v\u00e0 v\u1ec1 h\u00ecnh \u1ea3nh m\u00e0 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi mong mu\u1ed1n \u1edf h\u1ecd l\u00e0 ra sao (Ph\u1ee5c Truy\u1ec1n Lu\u1eadt L\u1ec7 K\u00fd 17:14-20). Ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf th\u00e0nh vua th\u00ec c\u1ea3 \u0111\u1eddi ph\u1ea3i lu\u00f4n s\u1ed1ng g\u1ea7n g\u0169i v\u1edbi s\u00e1ch lu\u1eadt ph\u00e1p c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u1ec3 t\u1eadp cho bi\u1ebft k\u00ednh s\u1ee3 Ng\u00e0i, v\u00e0 ph\u1ea3i gi\u1eef theo h\u1ebft th\u1ea3y lu\u1eadt l\u1ec7 c\u1ee7a Ng\u00e0i (Ph\u1ee5c Truy\u1ec1n Lu\u1eadt L\u1ec7 K\u00fd 17:18-19). L\u1eddi ph\u00e1n r\u1eb1ng s\u1ef1 h\u01b0ng vong th\u1ecbnh suy c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh t\u00f9y theo vi\u1ec7c h\u1ecd c\u00f3 v\u00e2ng gi\u1eef \u0111i\u1ec1u r\u0103n c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi hay kh\u00f4ng (Ph\u1ee5c Truy\u1ec1n Lu\u1eadt L\u1ec7 K\u00fd 28:1-68), \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh hi\u1ec7n th\u1ef1c xuy\u00ean su\u1ed1t l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Ys\u01a1ra\u00ean sau n\u00e0y.<\/p>\n<h2 id=\"davit-va-salomon\">\u0110av\u00edt v\u00e0 Sal\u00f4m\u00f4n<\/h2>\n<p><a href=\"\/vi\/christ\/how-is-david-related-to-jesus\/\">\u0110av\u00edt<\/a> &#8211; ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 d\u1eabn d\u1eaft th\u1eddi k\u1ef3 \u0111\u1ec9nh cao c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0 v\u1ecb vua th\u1ee9 hai c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Ys\u01a1ra\u00ean, l\u00e0 nh\u00e2n v\u1eadt g\u1ea7n g\u0169i nh\u1ea5t v\u1edbi h\u00ecnh \u1ea3nh c\u1ee7a m\u1ed9t v\u1ecb vua m\u00e0 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi mong \u0111\u1ee3i. \u0110\u01b0\u1ee3c \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh l\u00e0 \u201cng\u01b0\u1eddi v\u1eeba l\u00f2ng Ta\u201d, \u0110av\u00edt \u0111\u00e3 coi \u0111i\u1ec1u r\u0103n c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi qu\u00fd tr\u1ecdng h\u01a1n c\u1ea3 v\u00e0ng r\u00f2ng (C\u00f4ng V\u1ee5 C\u00e1c S\u1ee9 \u0110\u1ed3 13:22, Thi Thi\u00ean 19:7-10, 119:127). Nh\u01b0 l\u1eddi Kinh Th\u00e1nh ch\u00e9p r\u1eb1ng n\u1ebfu v\u00e2ng ph\u1ee5c \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi th\u00ec m\u1ecdi ph\u01b0\u1edbc l\u00e0nh s\u1ebd gi\u00e1ng xu\u1ed1ng, n\u00ean vi\u1ec7c h\u1ebft l\u00f2ng gi\u1eef g\u00ecn \u0111i\u1ec1u r\u0103n c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi l\u00e0 th\u00e0nh c\u00f4ng l\u1edbn \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>\u0110av\u00edt bi\u1ebft r\u00f5 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y h\u01a1n ai h\u1ebft, \u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i di ch\u00fac cho Sal\u00f4m\u00f4n &#8211; ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd n\u1ed1i ng\u00f4i m\u00ecnh sau n\u00e0y, khuy\u00ean ph\u1ea3i g\u00ecn gi\u1eef \u0111i\u1ec1u r\u0103n c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o tuy\u1ec7t v\u1eddi (I C\u00e1c Vua 2:1-3, I S\u1eed K\u00fd 22:12-13). Nh\u01b0 l\u1eddi di ch\u00fac c\u1ee7a \u0110av\u00edt, c\u00e1c vua c\u1ee7a Ys\u01a1ra\u00ean xu\u1ea5t hi\u1ec7n sau n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn ph\u01b0\u1edbc l\u00e0nh m\u1ed7i khi h\u1ecd gi\u1eef \u0111i\u1ec1u r\u0103n c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, nh\u01b0ng khi h\u1ecd \u0111i ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i v\u00e0 r\u01a1i v\u00e0o s\u1ef1 t\u00f4n k\u00ednh h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 gi\u1eef theo lu\u1eadt l\u1ec7 c\u1ee7a th\u1ea7n ngo\u1ea1i bang, th\u00ec \u0111\u00e3 ph\u1ea3i ch\u1ecbu s\u1ef1 th\u1ed1ng kh\u1ed5 b\u1edfi th\u1ebf l\u1ef1c c\u1ee7a ngo\u1ea1i bang.<\/p>\n<p>Sal\u00f4m\u00f4n tr\u1edf th\u00e0nh v\u1ecb vua th\u1ee9 ba c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Ys\u01a1ra\u00ean n\u1ed1i ti\u1ebfp \u0110av\u00edt, \u00f4ng \u0111\u00e3 d\u00e2ng m\u1ed9t ng\u00e0n con sinh l\u00e0m c\u1ee7a l\u1ec5 thi\u00eau v\u00e0 c\u1ea7u xin ph\u01b0\u1edbc l\u00e0nh c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi. \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00e3 hi\u1ec7n ra trong gi\u1ea5c chi\u00eam bao c\u1ee7a Sal\u00f4m\u00f4n, Ng\u00e0i ban cho Sal\u00f4m\u00f4n s\u1ef1 kh\u00f4n ngoan, s\u1ef1 gi\u00e0u c\u00f3 v\u00e0 vinh hi\u1ec3n, r\u1ed3i ph\u00e1n r\u1eb1ng \u201cN\u1ebfu ng\u01b0\u01a1i g\u00ecn gi\u1eef lu\u1eadt ph\u00e1p v\u00e0 \u0111i\u1ec1u r\u0103n c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi nh\u01b0 \u0110av\u00edt \u0111\u00e3 l\u00e0m th\u00ec s\u1ed1 ng\u00e0y c\u1ee7a s\u1ef1 ph\u01b0\u1edbc l\u00e0nh s\u1ebd th\u00eam d\u00e0i ra.\u201d (I C\u00e1c Vua 3:14).<\/p>\n<p>Sal\u00f4m\u00f4n \u0111\u00e3 x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ec1n th\u1edd Gi\u00earusalem, v\u00e0 v\u00e0o ng\u00e0y kh\u00e1nh th\u00e0nh \u0111\u1ec1n th\u1edd, Sal\u00f4m\u00f4n thay m\u1eb7t d\u00e2n s\u1ef1 tuy\u00ean b\u1ed1 r\u1eb1ng h\u1ebft th\u1ea3y Ys\u01a1ra\u00ean s\u1ebd g\u00ecn gi\u1eef \u0111i\u1ec1u r\u0103n, lu\u1eadt l\u1ec7 v\u00e0 ph\u00e9p \u0111\u1ea1o c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi (I C\u00e1c Vua 8:58, 61). Sau \u0111\u00f3, h\u1ecd \u0111\u00e3 gi\u1eef g\u00ecn m\u1ed9t c\u00e1ch ch\u00ed th\u00e1nh <a href=\"\/vi\/teaching\/7-feasts-in-the-bible\/\">l\u1ec5 tr\u1ecdng th\u1ec3<\/a> v\u00e0 lu\u1eadt l\u1ec7 c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi trong \u0111\u1ec1n th\u1edd (II S\u1eed K\u00fd 8:12-13), k\u1ebft qu\u1ea3 l\u00e0 vua \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng s\u1ef1 vinh hoa, gi\u00e0u c\u00f3 v\u00f4 c\u00f9ng theo nh\u01b0 l\u1eddi ph\u00e1n c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi (I C\u00e1c Vua 10:21-23).<\/p>\n<h2 id=\"vuong-quoc-ysoraen-bi-phan-chia-vi-salomon-tho-lay-hinh-tuong\">V\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Ys\u01a1ra\u00ean b\u1ecb ph\u00e2n chia v\u00ec Sal\u00f4m\u00f4n th\u1edd l\u1ea1y h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng<\/h2>\n<p>Th\u1ebf nh\u01b0ng, v\u00e0o cu\u1ed1i tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i c\u1ee7a m\u00ecnh, Sal\u00f4m\u00f4n \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh m\u1ea5t t\u00ecnh y\u00eau th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi v\u00e0 b\u01b0\u1edbc v\u00e0o con \u0111\u01b0\u1eddng h\u01b0 h\u1ecfng. Sal\u00f4m\u00f4n \u0111\u00e3 l\u1ea5y m\u1ed9t ngh\u00ecn ho\u00e0ng h\u1eadu v\u00e0 cung n\u1eef nh\u01b0 l\u00e0 m\u1ed9t chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 duy tr\u00ec m\u1ed1i quan h\u1ec7 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh v\u1edbi c\u00e1c n\u01b0\u1edbc xung quanh. Th\u1ebf nh\u01b0ng, khi Sal\u00f4m\u00f4n \u0111\u00e3 gi\u00e0 y\u1ebfu, ng\u01b0\u1eddi cho d\u1ef1ng n\u00ean \u0111\u1ec1n th\u1edd c\u1ee7a v\u00f4 s\u1ed1 c\u00e1c th\u1ea7n t\u01b0\u1ee3ng nh\u01b0 K\u00eam\u00f3c, Minhc\u00f4m v\u00e0 \u00c1tt\u1ea1tt\u00ea v\u00ec c\u00e1c ho\u00e0ng h\u1eadu c\u1ee7a m\u00ecnh (I C\u00e1c Vua 11:1-8). \u0110i\u1ec1u n\u00e0y \u0111i ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i v\u1edbi \u0111i\u1ec1u r\u0103n c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi r\u1eb1ng ch\u1edb h\u1ea7u vi\u1ec7c c\u00e1c th\u1ea7n kh\u00e1c v\u00e0 ch\u1edb l\u00e0m ra h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng. \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00e3 hi\u1ec7n ra v\u1edbi Sal\u00f4m\u00f4n hai l\u1ea7n v\u00e0 c\u1ea3nh t\u1ec9nh ng\u01b0\u1eddi r\u1eb1ng \u0111\u1eebng \u0111i theo c\u00e1c th\u1ea7n kh\u00e1c, nh\u01b0ng Sal\u00f4m\u00f4n \u0111\u00e3 kh\u00f4ng d\u1ec5 d\u00e0ng xoay chuy\u1ec3n t\u1ea5m l\u00f2ng m\u00ecnh. Khi vua d\u1ea7n r\u1eddi xa \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, th\u00ec c\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c xung quanh tr\u1edf n\u00ean \u0111\u1ed1i ngh\u1ecbch v\u00e0 c\u0103m gh\u00e9t n\u01b0\u1edbc Ys\u01a1ra\u00ean.<\/p>\n<p>\u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi ph\u00e1n r\u1eb1ng d\u00f9 Ng\u00e0i n\u1ed5i gi\u1eadn v\u1edbi h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a Sal\u00f4m\u00f4n, ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng v\u00e2ng theo \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, nh\u01b0ng v\u00ec c\u1edb \u0110av\u00edt, Ng\u00e0i s\u1ebd kh\u00f4ng \u0111o\u1ea1t l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc kh\u1ecfi tay Sal\u00f4m\u00f4n trong l\u00fac ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n s\u1ed1ng (I C\u00e1c Vua 11:9-13). Theo l\u1eddi n\u00e0y, sau khi Sal\u00f4m\u00f4n qua \u0111\u1eddi, v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Ys\u01a1ra\u00ean \u0111\u00e3 b\u1ecb chia th\u00e0nh hai n\u01b0\u1edbc l\u00e0 B\u1eafc Ys\u01a1ra\u00ean v\u00e0 Nam Giu\u0111a, b\u1ecb sa s\u00fat tr\u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf b\u00e9 y\u1ebfu \u1edbt v\u00e0 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng bao gi\u1edd c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i th\u00e0nh m\u1ed9t qu\u1ed1c gia h\u00f9ng m\u1ea1nh nh\u01b0 \u1edf th\u1eddi \u0111\u1ea1i c\u1ee7a \u0110av\u00edt hay Sal\u00f4m\u00f4n.<\/p>\n<h2 id=\"lich-su-cua-vuong-quoc-bac-ysoraen\">L\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c B\u1eafc Ys\u01a1ra\u00ean<\/h2>\n<h3 id=\"dat-nuoc-day-day-su-tho-lay-hinh-tuong-va-toi-ac\">\u0110\u1ea5t n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea7y d\u1eaby s\u1ef1 th\u1edd l\u1ea1y h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 t\u1ed9i \u00e1c<\/h3>\n<p>V\u01b0\u01a1ng tri\u1ec1u c\u1ee7a B\u1eafc Ys\u01a1ra\u00ean (975 &#8211; 721 TCN) t\u1ed3n t\u1ea1i kho\u1ea3ng 250 n\u0103m t\u1eeb \u0111\u1eddi vua \u0111\u1ea7u ti\u00ean l\u00e0 Gi\u00ear\u00f4b\u00f4am cho \u0111\u1ebfn khi b\u1ecb di\u1ec7t vong b\u1edfi Asiri v\u00e0o \u0111\u1eddi vua cu\u1ed1i c\u00f9ng l\u00e0 \u00d4s\u00ea. C\u00f3 t\u1ed5ng c\u1ed9ng 19 vua trong kho\u1ea3ng th\u1eddi gian n\u00e0y. C\u00e1c vua c\u1ee7a B\u1eafc Ys\u01a1ra\u00ean \u0111\u1ec1u ph\u1ea1m t\u1ed9i nh\u01b0 t\u1eeb b\u1ecf \u0111i\u1ec1u r\u0103n c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi v\u00e0 t\u00f4n k\u00ednh h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng v.v&#8230; Kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t vua n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c khen ng\u1ee3i l\u00e0 gi\u1eef g\u00ecn \u0111i\u1ec1u r\u0103n c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi nh\u01b0 \u0110av\u00edt. C\u00f3 ghi ch\u00e9p v\u1ec1 Gi\u00eahu &#8211; l\u00e0 v\u1ecb vua th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi r\u1eb1ng \u201c\u0111\u00e3 l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c r\u1ea5t ph\u1ea3i\u201d, nh\u01b0ng \u1ea5y ch\u1ec9 l\u00e0 vi\u1ec7c v\u00e2ng theo m\u1ea1ng l\u1ecbnh c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi r\u1eb1ng di\u1ec7t tr\u1eeb nh\u00e0 Ah\u00e1p th\u00f4i, c\u00f2n nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u r\u0103n kh\u00e1c th\u00ec ng\u01b0\u1eddi v\u1eabn ch\u01b0a gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng tho\u00e1t kh\u1ecfi vi\u1ec7c th\u1edd l\u1ea1y h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c t\u00f4n k\u00ednh h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a B\u1eafc Ys\u01a1ra\u00ean b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u1eddi Gi\u00ear\u00f4b\u00f4am. Gi\u00ear\u00f4b\u00f4am lo s\u1ee3 r\u1eb1ng n\u1ebfu d\u00e2n s\u1ef1 \u0111i \u0111\u1ebfn Gi\u00earusalem v\u00e0o l\u1ec5 tr\u1ecdng th\u1ec3 v\u00e0 d\u00e2ng t\u1ebf l\u1ec5 t\u1ea1i \u0111\u00f3 theo lu\u1eadt ph\u00e1p th\u00ec t\u1ea5m l\u00f2ng h\u1ecd s\u1ebd h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 Nam Giu\u0111a, n\u00ean ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 cho x\u00e2y c\u1ea5t b\u00e0n th\u1edd kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u1edf n\u01a1i m\u00e0 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi ch\u1ecdn. Vua l\u1ea1i c\u0169ng l\u1eadp c\u00e1c th\u1ea7y t\u1ebf l\u1ec5 m\u00e0 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f4ng nh\u1eadn, t\u1ef1 \u00fd \u0111\u1ecbnh ra c\u00e1c ng\u00e0y l\u1ec5 v\u00e0 d\u00e2ng t\u1ebf l\u1ec5, d\u1ef1ng n\u00ean t\u01b0\u1ee3ng b\u00f2 con v\u00e0ng v\u00e0 th\u1edd l\u1ea1y (I C\u00e1c Vua 12:25-33). C\u00e1c vua k\u1ebf ti\u1ebfp Gi\u00ear\u00f4b\u00f4am c\u0169ng theo ti\u1ec1n l\u1ec7 \u0111\u00f3 m\u00e0 b\u01b0\u1edbc \u0111i con \u0111\u01b0\u1eddng th\u1edd l\u1ea1y h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng, Kinh Th\u00e1nh g\u1ecdi \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 l\u00e0 \u201c\u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a Gi\u00ear\u00f4b\u00f4am\u201d, \u201ct\u1ed9i c\u1ee7a Gi\u00ear\u00f4b\u00f4am\u201d (I C\u00e1c Vua 16:19, II C\u00e1c Vua 10:29).<\/p>\n<p>B\u1eafc Ys\u01a1ra\u00ean ngay t\u1eeb \u0111\u1ea7u \u0111\u00e3 t\u1eeb b\u1ecf \u0111i\u1ec1u r\u0103n c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi n\u00ean kh\u00f4ng ng\u1eebng ph\u1ea3i ch\u1ecbu s\u1ef1 kh\u1ed5 s\u1edf. L\u1ecbch s\u1eed ph\u1ea3n ngh\u1ecbch c\u1ee9 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ti\u1ebfp di\u1ec5n, k\u1ebb ph\u1ea3n ngh\u1ecbch gi\u1ebft vua, r\u1ed3i ch\u00ednh m\u00ecnh l\u00ean l\u00e0m vua. Vua b\u1ecb r\u1ee7a s\u1ea3 v\u00e0 m\u1eafc b\u1ec7nh ho\u1eb7c \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc b\u1ecb th\u00f4n t\u00ednh b\u1edfi th\u1ebf l\u1ef1c ngo\u1ea1i bang. D\u1ea7u v\u1eady, c\u00e1c vua c\u1ee7a B\u1eafc Ys\u01a1ra\u00ean ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t s\u1ef1 quan t\u00e2m v\u00e0o vi\u1ec7c tranh gi\u00e0nh quy\u1ec1n l\u1ef1c m\u00e0 ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng h\u1ec1 quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c k\u00ednh s\u1ee3 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi v\u00e0 gi\u1eef g\u00ecn \u0111i\u1ec1u r\u0103n c\u1ee7a Ng\u00e0i. Tr\u00e1i l\u1ea1i, h\u1ecd coi vi\u1ec7c th\u1edd l\u1ea1y h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng nh\u01b0 m\u1ed9t c\u00e1ch th\u1ee9c \u0111\u1ec3 c\u1ee7ng c\u1ed1 quy\u1ec1n l\u1ef1c.<\/p>\n<p>C\u00e1c vua B\u1eafc Ys\u01a1ra\u00ean \u0111\u1ec1u l\u00e0m \u0111i\u1ec1u \u00e1c nh\u01b0 nhau, nh\u01b0ng Ah\u00e1p &#8211; l\u00e0 vua th\u1ee9 b\u1ea3y trong s\u1ed1 h\u1ecd l\u1ea1i \u00e1c h\u01a1n c\u00e1c vua tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3. Sau khi k\u1ebft h\u00f4n v\u1edbi Gi\u00easab\u00ean &#8211; c\u00f4ng ch\u00faa c\u1ee7a Si\u0111\u00f4n, Ah\u00e1p \u0111\u00e3 ch\u1ecdc gi\u1eadn \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi b\u1edfi vi\u1ec7c d\u1ef1ng n\u00ean b\u00e0n th\u1edd v\u00e0 th\u1edd l\u1ea1y h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng (I C\u00e1c Vua 16:30-32). Gi\u00easab\u00ean v\u1ed1n l\u00e0 k\u1ebb th\u1edd l\u1ea1y Baanh v\u00e0 As\u00eara, sau khi tr\u1edf th\u00e0nh ho\u00e0ng h\u1eadu c\u1ee7a B\u1eafc Ys\u01a1ra\u00ean, \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean \u0111\u00e3 khi\u1ebfn cho Ah\u00e1p v\u00e0 c\u1ea3 d\u00e2n s\u1ef1 c\u0169ng th\u1edd l\u1ea1y h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng. B\u1edfi Ah\u00e1p v\u00e0 Gi\u00easab\u00ean m\u00e0 d\u00e2n s\u1ef1 th\u1edd l\u1ea1y b\u00f2 con v\u00e0ng m\u00e0 Gi\u00ear\u00f4b\u00f4am \u0111\u00e3 l\u00e0m ra v\u00e0 k\u1ec3 c\u1ea3 h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a ngo\u1ea1i bang. Gi\u00easab\u00ean kh\u00f4ng ch\u1ec9 gi\u1ebft c\u00e1c nh\u00e0 ti\u00ean tri c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, m\u00e0 th\u1eadm ch\u00ed c\u00f2n \u0111\u1ecbnh gi\u1ebft <a href=\"\/vi\/teaching\/ahnsahnghong-elijah\/\">\u00cali<\/a>, v\u00e0 kh\u00f4ng \u0103n n\u0103n t\u1ed9i l\u1ed7i c\u1ee7a m\u00ecnh m\u1eb7c d\u00f9 tr\u00ean n\u00fai C\u1ea1tm\u00ean \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ecf t\u01b0\u1eddng r\u1eb1ng \u0110\u1ee9c Gi\u00eah\u00f4va l\u00e0 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi th\u1eadt. B\u00e0 kh\u00f4ng ng\u1ea7n ng\u1ea1i l\u00e0m \u0111i\u1ec1u \u00e1c khi bu\u1ed9c t\u1ed9i nh\u1eb1m gi\u1ebft nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n l\u00e0m theo \u00fd mu\u1ed1n c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi v\u00e0 chi\u1ebfm \u0111o\u1ea1t t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a h\u1ecd.<\/p>\n<p>Sau n\u00e0y, vua Ah\u00e1p \u0111\u00e3 b\u1ecb tr\u00fang t\u00ean v\u00e0 ch\u1ebft n\u01a1i chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng. C\u00e1c ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u \u0111\u00e3 r\u1eeda c\u1ed7 xe d\u00ednh m\u00e1u c\u1ee7a Ah\u00e1p trong m\u1ed9t h\u1ed3 n\u01b0\u1edbc \u1edf Samari, th\u00ec c\u00f3 ch\u00f3 \u0111\u1ebfn li\u1ebfm m\u00e1u ng\u01b0\u1eddi. Ng\u00e0y h\u00f4m sau, Gi\u00easab\u00ean c\u0169ng ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi k\u1ebft c\u1ee5c kh\u1ee7ng khi\u1ebfp \u0111\u1ebfn m\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u00ecm th\u1ea5y x\u00e1c c\u1ee7a \u1ea3 sau khi b\u1ecb n\u00e9m xu\u1ed1ng t\u1eeb c\u1eeda s\u1ed5 v\u00e0 b\u1ecb gi\u1eabm \u0111\u1ea1p. M\u1ecdi s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ee9ng nghi\u1ec7m y nguy\u00ean theo l\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi m\u00e0 \u00cali \u0111\u00e3 rao truy\u1ec1n (I C\u00e1c Vua 21:20-24).<\/p>\n<h3 id=\"su-sup-do-cua-bac-ysoraen\">S\u1ef1 s\u1ee5p \u0111\u1ed5 c\u1ee7a B\u1eafc Ys\u01a1ra\u00ean<\/h3>\n<p>B\u1eafc Ys\u01a1ra\u00ean, \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng tu\u00e2n theo lu\u1eadt ph\u00e1p c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, \u0111\u00e3 ng\u00e0y c\u00e0ng suy y\u1ebfu theo th\u1eddi gian. Th\u1ebf nh\u01b0ng, h\u1ecd v\u1eabn kh\u00f4ng ch\u1ecbu h\u1ed1i c\u1ea3i, v\u00e0 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00e3 tr\u1eebng ph\u1ea1t B\u1eafc Ys\u01a1ra\u00ean th\u00f4ng qua n\u01b0\u1edbc Asiri.<\/p>\n<p>Trong khi v\u1eadn m\u1ec7nh c\u1ee7a B\u1eafc Ys\u01a1ra\u00ean \u0111ang suy y\u1ebfu th\u00ec th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p c\u1ee7a s\u1ef1 c\u1ee9u r\u1ed7i \u0111\u1ebfn t\u1eeb Nam Giu\u0111a. Vua \u00cax\u00eachia c\u1ee7a Nam Giu\u0111a sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn B\u1eafc Ys\u01a1ra\u00ean \u0111\u1ec3 th\u00fac gi\u1ee5c h\u1ecd h\u00e3y tr\u1edf l\u1ea1i v\u1edbi \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi v\u00e0 gi\u1eef L\u1ec5 V\u01b0\u1ee3t Qua m\u00e0 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef su\u1ed1t th\u1eddi gian d\u00e0i. Tuy nhi\u00ean, ph\u1ea7n l\u1edbn d\u00e2n B\u1eafc Ys\u01a1ra\u00ean khinh b\u1ec9 v\u00e0 ch\u1ebf nh\u1ea1o h\u1ecd (II S\u1eed K\u00fd 30:1-10).<\/p>\n<p>B\u1eafc Ys\u01a1ra\u00ean \u0111\u00e3 t\u1eeb ch\u1ed1i c\u00e1nh tay c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i c\u00f9ng, r\u1ed1t cu\u1ed9c \u0111\u00e3 b\u1ecb di\u1ec7t vong b\u1edfi s\u1ef1 x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a Asiri. Qu\u00e2n \u0111\u1ed9i Asiri \u0111\u00e3 bao v\u00e2y Samari l\u00e0 th\u1ee7 \u0111\u00f4 c\u1ee7a B\u1eafc Ys\u01a1ra\u00ean trong su\u1ed1t 3 n\u0103m, v\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u00e3 chi\u1ebfm l\u1ea5y v\u00e0o n\u0103m 721 SCN (II C\u00e1c Vua 18:9-12). K\u1ebft qu\u1ea3 l\u00e0 B\u1eafc Ys\u01a1ra\u00ean, m\u1ed9t trong hai \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 b\u1ecb chia c\u1eaft sau s\u1ef1 ch\u1ebft c\u1ee7a Sal\u00f4m\u00f4n, \u0111\u00e3 bi\u1ebfn m\u1ea5t trong l\u1ecbch s\u1eed v\u00e0 ch\u1ec9 c\u00f3 Nam Giu\u0111a s\u1ed1ng s\u00f3t.<\/p>\n<h2 id=\"lich-su-cua-vuong-quoc-nam-giuda\">L\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Nam Giu\u0111a<\/h2>\n<h3 id=\"dat-nuoc-duoc-chuc-phuoc-roi-lai-bi-rua-sa\">\u0110\u1ea5t n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fac ph\u01b0\u1edbc r\u1ed3i l\u1ea1i b\u1ecb r\u1ee7a s\u1ea3<\/h3>\n<p>V\u01b0\u01a1ng tri\u1ec1u Nam Giu\u0111a (975 &#8211; 586 TCN) k\u00e9o d\u00e0i kho\u1ea3ng 390 n\u0103m t\u1eeb khi con trai c\u1ee7a Sal\u00f4m\u00f4n l\u00e0 R\u00f4b\u00f4am l\u00ean ng\u00f4i cho \u0111\u1ebfn khi b\u1ecb Babyl\u00f4n h\u1ee7y di\u1ec7t v\u00e0o th\u1eddi S\u00ea\u0111\u00eakia, c\u00f3 t\u1ed5ng c\u1ed9ng 20 v\u1ecb vua. Trong s\u1ed1 \u0111\u00f3, c\u00e1c vua \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng nh\u1eadn trong Kinh Th\u00e1nh l\u00e0 \u201cng\u01b0\u1eddi l\u00e0m gi\u1ed1ng nh\u01b0 \u0110av\u00edt\u201d, \u201cng\u01b0\u1eddi l\u00e0m theo \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i c\u1ee7a \u0110av\u00edt\u201d ch\u1ec9 c\u00f3 4 vua l\u00e0 Asa, Gi\u00f4saph\u00e1t, \u00cax\u00eachia, Gi\u00f4sia. V\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Giu\u0111a trong th\u1eddi gian tr\u1ecb v\u00ec c\u1ee7a c\u00e1c vua n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi b\u1ea3o h\u1ed9 v\u00ec h\u1ecd \u0111\u00e3 gi\u1eef g\u00ecn \u0111i\u1ec1u r\u0103n v\u00e0 lu\u1eadt l\u1ec7 c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi gi\u1ed1ng nh\u01b0 <a href=\"\/vi\/christ\/how-is-david-related-to-jesus\/\">\u0110av\u00edt<\/a> (I C\u00e1c Vua 15:11, II S\u1eed K\u00fd 17:3, II C\u00e1c Vua 18:3-6, 22:2).<\/p>\n<p>Asa &#8211; v\u1ecb vua th\u1ee9 ba c\u1ee7a Nam Giu\u0111a \u0111\u00e3 l\u00e0m theo lu\u1eadt l\u1ec7 v\u00e0 ph\u00e9p \u0111\u1ea1o c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi. \u00d4ng c\u0169ng c\u1ea5m vi\u1ec7c th\u1edd l\u1ea1y h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng v\u1ed1n th\u1ecbnh h\u00e0nh trong x\u1ee9 Giu\u0111a v\u00e0o th\u1eddi k\u1ef3 \u0111\u00f3. \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00e3 ban h\u00f2a b\u00ecnh cho vua Asa, v\u00e0 khi\u1ebfn cho vua chi\u1ebfn th\u1eafng \u0111\u1ea1o binh m\u1ed9t tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a \u00cathi\u00f4bi k\u00e9o \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 x\u00e2m chi\u1ebfm (II S\u1eed k\u00fd 14:9-15).<\/p>\n<p>Gi\u00f4saph\u00e1t &#8211; v\u1ecb vua th\u1ee9 t\u01b0 \u0111\u00e3 tr\u00f4ng th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i c\u1ee7a cha m\u00ecnh v\u00e0 nh\u1eadn ra s\u1ef1 th\u1eadt r\u1eb1ng ph\u1ea3i v\u00e2ng ph\u1ee5c \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi th\u00ec m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u01b0\u1edbc l\u00e0nh. Vua \u0111\u00e3 v\u00e2ng gi\u1eef c\u00e1c lu\u1eadt l\u1ec7 v\u00e0 ph\u00e9p \u0111\u1ea1o c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi nghi\u00eam c\u1ea5m tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i vi\u1ec7c th\u1edd h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng (II S\u1eed K\u00fd 17:3-9). Sau \u0111\u00f3, Gi\u00f4saph\u00e1t \u0111\u00e3 nh\u1eadn ph\u01b0\u1edbc l\u00e0nh k\u1ec3 c\u1ea3 trong m\u1ed1i nguy h\u1ea1i l\u1edbn b\u1edfi qu\u00e2n li\u00ean minh c\u1ee7a d\u00e2n Amm\u00f4n, M\u00f4\u00e1p v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean n\u00fai S\u00eair\u01a1 k\u00e9o \u0111\u1ebfn. Nh\u1edd s\u1ef1 gi\u00fap \u0111\u1ee1 c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, vua \u0111\u00e3 gi\u00e0nh th\u1eafng l\u1ee3i trong tr\u1eadn chi\u1ebfn m\u00e0 kh\u00f4ng g\u1eb7p b\u1ea5t kh\u00f3 kh\u0103n n\u00e0o, v\u00e0 tr\u1edf v\u1ec1 v\u1edbi nhi\u1ec1u chi\u1ebfn l\u1ee3i ph\u1ea9m (II S\u1eed K\u00fd 20:1-30).<\/p>\n<p>\u00cax\u00eachia &#8211; v\u1ecb vua th\u1ee9 13, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m \u0111\u1eb9p l\u00f2ng \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi b\u1edfi vi\u1ec7c g\u00ecn gi\u1eef L\u1ec5 V\u01b0\u1ee3t Qua m\u00e0 b\u1ea5y l\u00e2u \u0111\u00e3 kh\u00f4ng gi\u1eef, v\u00e0 ph\u00e1 h\u1ee7y c\u00e1c h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng. K\u1ebft qu\u1ea3 l\u00e0 vua \u00cax\u00eachia \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ea3o to\u00e0n \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc nh\u1edd s\u1ef1 b\u1ea3o h\u1ed9 c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi trong m\u1ed1i nguy hi\u1ec3m mang t\u00ednh qu\u1ed1c gia khi c\u01b0\u1eddng qu\u1ed1c Asiri \u0111\u00e3 ti\u00eau di\u1ec7t B\u1eafc Ys\u01a1ra\u00ean v\u00e0 sau \u0111\u00f3 k\u00e9o \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 chinh ph\u1ee5c Nam Giu\u0111a (II C\u00e1c Vua 19:30-35).<\/p>\n<p>Gi\u00f4sia &#8211; v\u1ecb vua th\u1ee9 16 c\u0169ng vinh d\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c khen ng\u1ee3i r\u1eb1ng \u201cTr\u01b0\u1edbc v\u00e0 sau Gi\u00f4sia, ch\u1eb3ng c\u00f3 m\u1ed9t vua n\u00e0o h\u1ebft l\u00f2ng, h\u1ebft \u00fd, h\u1ebft s\u1ee9c m\u00ecnh l\u00e0m theo tr\u1ecdn v\u1eb9n lu\u1eadt ph\u00e1p gi\u1ed1ng nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi n\u1eefa\u201d, b\u1edfi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 gi\u1eef L\u1ec5 V\u01b0\u1ee3t Qua (II C\u00e1c Vua 23:23-25).<\/p>\n<p>Th\u1ebf nh\u01b0ng, c\u00e1c vua c\u00f2n l\u1ea1i kh\u00f4ng h\u1ea7u vi\u1ec7c \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u00fang \u0111\u1eafn, h\u1ecd xa r\u1eddi \u0111i\u1ec1u r\u0103n c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi v\u00e0 r\u01a1i v\u00e0o con \u0111\u01b0\u1eddng t\u00f4n k\u00ednh h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng khi\u1ebfn \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc r\u01a1i v\u00e0o nguy hi\u1ec3m. Vua Acha \u0111\u00e3 \u0111\u00fac c\u00e1c h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng Baanh \u0111\u1ec3 th\u1edd l\u1ea1y, v\u00e0 th\u1eadm ch\u00ed thi\u00eau c\u00e1c con trai c\u1ee7a m\u00ecnh trong l\u1eeda t\u1ea1i tr\u0169ng Hin\u00f4m \u0111\u1ec3 d\u00e2ng l\u00e0m c\u1ee7a t\u1ebf l\u1ec5. Cu\u1ed1i c\u00f9ng, m\u1ed9t s\u1ed1 qu\u1ed1c gia bao g\u1ed3m Ar\u1eadp, B\u1eafc Ys\u01a1ra\u00ean, \u00ca\u0111\u00f4m v\u00e0 Philitin \u0111\u00e3 t\u1ea5n c\u00f4ng, gi\u1ebft ch\u1ebft nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, b\u1eaft c\u00e1c t\u00f9 binh, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c t\u00e0i s\u1ea3n v\u00e0 chi\u1ebfm l\u1ea5y nhi\u1ec1u th\u00e0nh. Th\u1eadm ch\u00ed sau khi ch\u1ebft, Acha c\u00f2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00f4n c\u1ea5t trong l\u0103ng m\u1ed9 c\u1ee7a c\u00e1c v\u1ecb vua (II S\u1eed K\u00fd 28:1-27).<\/p>\n<p>Manase, con trai c\u1ee7a vua \u00cax\u00eachia, \u0111\u00e3 x\u00e2y c\u1ea5t l\u1ea1i nh\u1eefng n\u01a1i cao v\u00e0 b\u00e0n th\u1edd Baanh m\u00e0 cha m\u00ecnh \u0111\u00e3 ph\u00e1 b\u1ecf. \u00d4ng \u0111\u00e3 ra l\u00e0m c\u00e1c h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 \u0111\u1eb7t ch\u00fang trong \u0111\u1ec1n th\u1edd c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u1ec3 th\u1edd ph\u01b0\u1ee3ng, v\u00e0 \u00f4ng \u0111\u00e3 thi\u00eau c\u00e1c con trai c\u1ee7a m\u00ecnh trong l\u1eeda \u1edf tr\u0169ng Hin\u00f4m. \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi n\u1ed5i gi\u1eadn n\u00ean \u0111\u00e3 khi\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u1ed9i c\u1ee7a Asiri k\u00e9o \u0111\u1ebfn t\u1ea5n c\u00f4ng Nam Giu\u0111a, c\u00f2n Manase b\u1ecb b\u1eaft \u0111\u1ebfn Babyl\u00f4n v\u00e0 \u0111\u00e3 h\u1ed1i c\u1ea3i sau khi tr\u1ea3i qua th\u1eddi gian kh\u1ed5 s\u1edf (II S\u1eed K\u00fd 33:1-20).<\/p>\n<p>Nh\u01b0 v\u1eady, \u1edf v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Nam Giu\u0111a, khi vua v\u00e0 d\u00e2n s\u1ef1 r\u1eddi b\u1ecf \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi v\u00e0 th\u1edd l\u1ea1y h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng th\u00ec ph\u1ea3i ch\u1ecbu s\u1ef1 th\u1ed1ng kh\u1ed5 v\u00e0 \u0111au \u0111\u1edbn kh\u00f4ng ng\u1eebng b\u1edfi s\u1ef1 x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a ngo\u1ea1i bang, c\u00f2n khi h\u1ecd tu\u00e2n theo c\u00e1c \u0111i\u1ec1u r\u0103n v\u00e0 m\u1ea1ng l\u1ecbnh c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn ph\u01b0\u1edbc l\u00e0nh v\u00e0 s\u1ef1 b\u1ea3o h\u1ed9 c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi. L\u1ecbch s\u1eed n\u00e0y c\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eb7p l\u1ea1i. Tuy nhi\u00ean, nhi\u1ec1u v\u1ecb vua Nam Giu\u0111a kh\u00f4ng nh\u1eadn ra \u0111i\u1ec1u n\u00e0y v\u00e0 l\u1eb7p \u0111i l\u1eb7p l\u1ea1i h\u00e0nh vi ng\u1ed1c ngh\u1ebfch l\u00e0 th\u1edd h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 ph\u1ea3i ch\u1ecbu s\u1ef1 nguy\u1ec1n r\u1ee7a.<\/p>\n<h3 id=\"su-diet-vong-cua-nam-giuda\">S\u1ef1 di\u1ec7t vong c\u1ee7a Nam Giu\u0111a<\/h3>\n<p>S\u00ea\u0111\u00eakia, l\u00e0 vua cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u0169ng ph\u1ea1m t\u1ed9i \u00e1c th\u1edd l\u1ea1y h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng. C\u00e1c th\u1ea7y t\u1ebf l\u1ec5 v\u00e0 d\u00e2n Giu\u0111a c\u0169ng theo vua S\u00ea\u0111\u00eakia m\u00e0 t\u00f4n k\u00ednh h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng. \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi li\u00ean t\u1ee5c c\u1eed c\u00e1c \u0111\u1ea5ng ti\u00ean tri \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 c\u1ea3nh b\u00e1o h\u1ecd, nh\u01b0ng h\u1ecd ph\u1edbt l\u1edd nh\u1eefng l\u1eddi c\u1ea3nh b\u00e1o \u1ea5y. Cu\u1ed1i c\u00f9ng, khi Babyl\u00f4n k\u00e9o \u0111\u1ebfn x\u00e2m chi\u1ebfm Giu\u0111a, ch\u00ednh m\u1eaft vua S\u00ea\u0111\u00eakia \u0111\u00e3 ph\u1ea3i ch\u1ee9ng ki\u1ebfn c\u1ea3nh ng\u01b0\u1eddi Babyl\u00f4n gi\u1ebft c\u00e1c con trai m\u00ecnh, r\u1ed3i vua b\u1ecb m\u00f3c m\u1eaft v\u00e0 x\u00edch l\u1ea1i, sau \u0111\u00f3 b\u1ecb d\u1eabn \u0111i l\u00e0m phu t\u00f9. \u0110\u1ec1n th\u1edd v\u00e0 c\u00e1c t\u00f2a nh\u00e0 c\u1ee7a Giu\u0111a \u0111\u1ec1u b\u1ecb thi\u00eau ch\u00e1y, d\u00e2n ch\u00fang b\u1ecb gi\u1ebft ch\u1ebft ho\u1eb7c b\u1ecb b\u1eaft l\u00e0m n\u00f4 l\u1ec7, v\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 t\u00e0i s\u1ea3n \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u01b0\u1edbp b\u00f3c (II C\u00e1c Vua 25:7-17). Giu\u0111a, \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc t\u1eeb b\u1ecf \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, \u0111\u00e3 b\u1ecb di\u1ec7t vong v\u00e0o kho\u1ea3ng n\u0103m 586 TCN.<\/p>\n<p>\u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi cho bi\u1ebft l\u00fd do s\u1ef1 h\u1ee7y di\u1ec7t kinh ho\u00e0ng x\u1ea3y \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed1i v\u1edbi Nam Giu\u0111a kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec \u0111i\u1ec1u g\u00ec kh\u00e1c m\u00e0 \u1ea5y l\u00e0 v\u00ec d\u00e2n s\u1ef1 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng g\u00ecn gi\u1eef c\u00e1c lu\u1eadt l\u1ec7 v\u00e0 ph\u00e9p \u0111\u1ea1o c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi (Gi\u00ear\u00eami 16:10-11, Gi\u00ear\u00eami 44:23). \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00e3 sai c\u00e1c \u0111\u1ea5ng ti\u00ean tri \u0111\u1ebfn v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u0111\u00e3 r\u1eddi b\u1ecf lu\u1eadt l\u1ec7 v\u00e0 ph\u00e9p \u0111\u1ea1o c\u1ee7a Ng\u00e0i nh\u1eb1m tuy\u00ean b\u1ed1 s\u1ef1 h\u1ee7y di\u1ec7t s\u1eafp \u0111\u1ebfn v\u00e0 cho h\u1ecd c\u01a1 h\u1ed9i h\u1ed1i c\u1ea3i, nh\u01b0ng d\u00e2n s\u1ef1 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng l\u1eafng nghe l\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi m\u00e0 l\u1ea1i coi khinh \u0111i\u1ec1u \u1ea5y. Cu\u1ed1i c\u00f9ng h\u1ecd \u0111\u00e3 b\u1ecf l\u1ee1 c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn s\u1ef1 c\u1ee9u r\u1ed7i v\u00e0 \u0111\u00e3 b\u1ecb h\u1ee7y di\u1ec7t. N\u01b0\u1edbc Nam Giu\u0111a c\u0169ng \u0111i theo v\u1ebft xe \u0111\u1ed5 c\u1ee7a B\u1eafc Ys\u01a1ra\u00ean, l\u00e0 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc b\u1ecb h\u1ee7y di\u1ec7t v\u00ec kh\u00f4ng g\u00ecn gi\u1eef lu\u1eadt ph\u00e1p c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi.<\/p>\n<p>S\u1ef1 h\u01b0ng vong th\u1ecbnh suy c\u1ee7a m\u1ed9t qu\u1ed1c gia v\u00e0 c\u00e1 nh\u00e2n trong l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Ys\u01a1ra\u00ean th\u1eddi \u0111\u1ea1i C\u1ef1u \u01af\u1edbc \u0111\u00e3 l\u00e0m th\u1ee9c t\u1ec9nh cho ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111ang s\u1ed1ng trong th\u1eddi \u0111\u1ea1i T\u00e2n \u01af\u1edbc bi\u1ebft r\u1eb1ng \u0111i\u1ec1u r\u0103n c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi th\u1eadt t\u00f4n nghi\u00eam v\u00e0 qu\u00fd tr\u1ecdng bi\u1ebft bao. V\u00e0 l\u00e0 gi\u00e1o hu\u1ea5n cho ch\u00fang ta bi\u1ebft r\u1eb1ng ch\u1ec9 khi l\u00e0m theo \u00fd mu\u1ed1n c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, v\u00e2ng gi\u1eef \u0111i\u1ec1u r\u0103n v\u00e0 ph\u00e9p \u0111\u1ea1o c\u1ee7a Ng\u00e0i b\u1eb1ng t\u1ea5m l\u00f2ng tr\u1ecdn v\u1eb9n nh\u01b0 \u0110av\u00edt th\u00ec m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eadn l\u00e3nh ph\u01b0\u1edbc l\u00e0nh c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"L\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Ys\u01a1ra\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p m\u1ed9t c\u00e1ch chi ti\u1ebft trong Kinh Th\u00e1nh. L\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Ys\u01a1ra\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eaft \u0111\u1ea7u khi vua \u0111\u1ea7u ti\u00ean l\u00e0 Saul\u01a1 l\u00ean ng\u00f4i v\u00e0o th\u1ebf k\u1ef7 11 TCN, k\u00e9o d\u00e0i trong kho\u1ea3ng 500 n\u0103m \u0111\u1ebfn khi Nam Giu\u0111a b\u1ecb di\u1ec7t vong v\u00e0o th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9&#8230;","protected":false},"author":9,"featured_media":3417,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"post-type\/overlay-half-dark.php","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[216,214],"tags":[242,243],"class_list":["post-7844","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-before-jesus","category-christ","tag-bible-characters-vi","tag-old-testament-history-vi"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v25.0 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>L\u1ecbch s\u1eed v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Ys\u01a1ra\u00ean | V\u00ec sao B\u1eafc Ys\u01a1ra\u00ean v\u00e0 Nam Giu\u0111a b\u1ecb di\u1ec7t vong?<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Trong Kinh Th\u00e1nh C\u1ef1u \u01af\u1edbc c\u00f3 ghi ch\u00e9p v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Ys\u01a1ra\u00ean trong kho\u1ea3ng 500 n\u0103m. Th\u00f4ng qua s\u1ef1 h\u01b0ng vong th\u1ecbnh suy c\u1ee7a m\u1ed9t qu\u1ed1c gia v\u00e0 c\u00e1 nh\u00e2n trong l\u1ecbch s\u1eed n\u00e0y, gi\u00e1o hu\u1ea5n m\u00e0 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi ban cho l\u00e0 g\u00ec?\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ahnsahnghong.com\/vi\/christ\/kingdom-of-israel\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"vi_VN\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"L\u1ecbch s\u1eed v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Ys\u01a1ra\u00ean | V\u00ec sao B\u1eafc Ys\u01a1ra\u00ean v\u00e0 Nam Giu\u0111a b\u1ecb di\u1ec7t vong?\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Trong Kinh Th\u00e1nh C\u1ef1u \u01af\u1edbc c\u00f3 ghi ch\u00e9p v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Ys\u01a1ra\u00ean trong kho\u1ea3ng 500 n\u0103m. Th\u00f4ng qua s\u1ef1 h\u01b0ng vong th\u1ecbnh suy c\u1ee7a m\u1ed9t qu\u1ed1c gia v\u00e0 c\u00e1 nh\u00e2n trong l\u1ecbch s\u1eed n\u00e0y, gi\u00e1o hu\u1ea5n m\u00e0 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi ban cho l\u00e0 g\u00ec?\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/ahnsahnghong.com\/vi\/christ\/kingdom-of-israel\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"\u0110\u1ea5ng Christ An Xang H\u1ed3ng\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-12-29T02:30:56+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-04-03T08:19:51+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/ahnsahnghong.com\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/kingdom-of-israel.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2560\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1708\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"ss\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"ss\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"25 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/ahnsahnghong.com\/vi\/christ\/kingdom-of-israel\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ahnsahnghong.com\/vi\/christ\/kingdom-of-israel\/\"},\"author\":{\"name\":\"ss\",\"@id\":\"https:\/\/ahnsahnghong.com\/#\/schema\/person\/85d66ca369bbff50af4a95d0ab993b7c\"},\"headline\":\"L\u1ecbch s\u1eed v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Ys\u01a1ra\u00ean | V\u00ec sao B\u1eafc Ys\u01a1ra\u00ean v\u00e0 Nam Giu\u0111a b\u1ecb di\u1ec7t vong?\",\"datePublished\":\"2021-12-29T02:30:56+00:00\",\"dateModified\":\"2023-04-03T08:19:51+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ahnsahnghong.com\/vi\/christ\/kingdom-of-israel\/\"},\"wordCount\":5075,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/ahnsahnghong.com\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/ahnsahnghong.com\/vi\/christ\/kingdom-of-israel\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/ahnsahnghong.com\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/kingdom-of-israel.jpg\",\"keywords\":[\"Nh\u00e2n v\u1eadt Kinh Th\u00e1nh\",\"L\u1ecbch s\u1eed C\u1ef1u \u01af\u1edbc\"],\"articleSection\":[\"Tr\u01b0\u1edbc khi \u0110\u1ee9c Ch\u00faa J\u00easus \u0111\u1ebfn\",\"\u0110\u1ea5ng Christ\"],\"inLanguage\":\"vi-VN\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ahnsahnghong.com\/vi\/christ\/kingdom-of-israel\/\",\"url\":\"https:\/\/ahnsahnghong.com\/vi\/christ\/kingdom-of-israel\/\",\"name\":\"L\u1ecbch s\u1eed v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Ys\u01a1ra\u00ean | V\u00ec sao B\u1eafc Ys\u01a1ra\u00ean v\u00e0 Nam Giu\u0111a b\u1ecb di\u1ec7t vong?\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ahnsahnghong.com\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ahnsahnghong.com\/vi\/christ\/kingdom-of-israel\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/ahnsahnghong.com\/vi\/christ\/kingdom-of-israel\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/ahnsahnghong.com\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/kingdom-of-israel.jpg\",\"datePublished\":\"2021-12-29T02:30:56+00:00\",\"dateModified\":\"2023-04-03T08:19:51+00:00\",\"description\":\"Trong Kinh Th\u00e1nh C\u1ef1u \u01af\u1edbc c\u00f3 ghi ch\u00e9p v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Ys\u01a1ra\u00ean trong kho\u1ea3ng 500 n\u0103m. Th\u00f4ng qua s\u1ef1 h\u01b0ng vong th\u1ecbnh suy c\u1ee7a m\u1ed9t qu\u1ed1c gia v\u00e0 c\u00e1 nh\u00e2n trong l\u1ecbch s\u1eed n\u00e0y, gi\u00e1o hu\u1ea5n m\u00e0 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi ban cho l\u00e0 g\u00ec?\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ahnsahnghong.com\/vi\/christ\/kingdom-of-israel\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"vi-VN\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ahnsahnghong.com\/vi\/christ\/kingdom-of-israel\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"vi-VN\",\"@id\":\"https:\/\/ahnsahnghong.com\/vi\/christ\/kingdom-of-israel\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ahnsahnghong.com\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/kingdom-of-israel.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ahnsahnghong.com\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/kingdom-of-israel.jpg\",\"width\":2560,\"height\":1708},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ahnsahnghong.com\/vi\/christ\/kingdom-of-israel\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/ahnsahnghong.com\/vi\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"L\u1ecbch s\u1eed v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Ys\u01a1ra\u00ean | V\u00ec sao B\u1eafc Ys\u01a1ra\u00ean v\u00e0 Nam Giu\u0111a b\u1ecb di\u1ec7t vong?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ahnsahnghong.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ahnsahnghong.com\/\",\"name\":\"\u0110\u1ea5ng Christ An Xang H\u1ed3ng\",\"description\":\"H\u1ed9i Th\u00e1nh c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi Hi\u1ec7p H\u1ed9i Truy\u1ec1n Gi\u00e1o Tin L\u00e0nh Th\u1ebf Gi\u1edbi\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/ahnsahnghong.com\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ahnsahnghong.com\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"vi-VN\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/ahnsahnghong.com\/#organization\",\"name\":\"World Mission Society Church of God - \ud558\ub098\ub2d8\uc758\uad50\ud68c \uc138\uacc4\ubcf5\uc74c\uc120\uad50\ud611\ud68c\",\"url\":\"https:\/\/ahnsahnghong.com\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"vi-VN\",\"@id\":\"https:\/\/ahnsahnghong.com\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/ahnsahnghong.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/WorldMissionSociety_ChurchofGod_Symbol_Logo.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ahnsahnghong.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/WorldMissionSociety_ChurchofGod_Symbol_Logo.png\",\"width\":1001,\"height\":1331,\"caption\":\"World Mission Society Church of God - \ud558\ub098\ub2d8\uc758\uad50\ud68c \uc138\uacc4\ubcf5\uc74c\uc120\uad50\ud611\ud68c\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/ahnsahnghong.com\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.youtube.com\/WMSCOGTV\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ahnsahnghong.com\/#\/schema\/person\/85d66ca369bbff50af4a95d0ab993b7c\",\"name\":\"ss\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"L\u1ecbch s\u1eed v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Ys\u01a1ra\u00ean | V\u00ec sao B\u1eafc Ys\u01a1ra\u00ean v\u00e0 Nam Giu\u0111a b\u1ecb di\u1ec7t vong?","description":"Trong Kinh Th\u00e1nh C\u1ef1u \u01af\u1edbc c\u00f3 ghi ch\u00e9p v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Ys\u01a1ra\u00ean trong kho\u1ea3ng 500 n\u0103m. Th\u00f4ng qua s\u1ef1 h\u01b0ng vong th\u1ecbnh suy c\u1ee7a m\u1ed9t qu\u1ed1c gia v\u00e0 c\u00e1 nh\u00e2n trong l\u1ecbch s\u1eed n\u00e0y, gi\u00e1o hu\u1ea5n m\u00e0 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi ban cho l\u00e0 g\u00ec?","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/vi\/christ\/kingdom-of-israel\/","og_locale":"vi_VN","og_type":"article","og_title":"L\u1ecbch s\u1eed v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Ys\u01a1ra\u00ean | V\u00ec sao B\u1eafc Ys\u01a1ra\u00ean v\u00e0 Nam Giu\u0111a b\u1ecb di\u1ec7t vong?","og_description":"Trong Kinh Th\u00e1nh C\u1ef1u \u01af\u1edbc c\u00f3 ghi ch\u00e9p v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Ys\u01a1ra\u00ean trong kho\u1ea3ng 500 n\u0103m. Th\u00f4ng qua s\u1ef1 h\u01b0ng vong th\u1ecbnh suy c\u1ee7a m\u1ed9t qu\u1ed1c gia v\u00e0 c\u00e1 nh\u00e2n trong l\u1ecbch s\u1eed n\u00e0y, gi\u00e1o hu\u1ea5n m\u00e0 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi ban cho l\u00e0 g\u00ec?","og_url":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/vi\/christ\/kingdom-of-israel\/","og_site_name":"\u0110\u1ea5ng Christ An Xang H\u1ed3ng","article_published_time":"2021-12-29T02:30:56+00:00","article_modified_time":"2023-04-03T08:19:51+00:00","og_image":[{"width":2560,"height":1708,"url":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/kingdom-of-israel.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"ss","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"ss","Est. reading time":"25 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/vi\/christ\/kingdom-of-israel\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/vi\/christ\/kingdom-of-israel\/"},"author":{"name":"ss","@id":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/#\/schema\/person\/85d66ca369bbff50af4a95d0ab993b7c"},"headline":"L\u1ecbch s\u1eed v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Ys\u01a1ra\u00ean | V\u00ec sao B\u1eafc Ys\u01a1ra\u00ean v\u00e0 Nam Giu\u0111a b\u1ecb di\u1ec7t vong?","datePublished":"2021-12-29T02:30:56+00:00","dateModified":"2023-04-03T08:19:51+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/vi\/christ\/kingdom-of-israel\/"},"wordCount":5075,"publisher":{"@id":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/vi\/christ\/kingdom-of-israel\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/kingdom-of-israel.jpg","keywords":["Nh\u00e2n v\u1eadt Kinh Th\u00e1nh","L\u1ecbch s\u1eed C\u1ef1u \u01af\u1edbc"],"articleSection":["Tr\u01b0\u1edbc khi \u0110\u1ee9c Ch\u00faa J\u00easus \u0111\u1ebfn","\u0110\u1ea5ng Christ"],"inLanguage":"vi-VN"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/vi\/christ\/kingdom-of-israel\/","url":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/vi\/christ\/kingdom-of-israel\/","name":"L\u1ecbch s\u1eed v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Ys\u01a1ra\u00ean | V\u00ec sao B\u1eafc Ys\u01a1ra\u00ean v\u00e0 Nam Giu\u0111a b\u1ecb di\u1ec7t vong?","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/vi\/christ\/kingdom-of-israel\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/vi\/christ\/kingdom-of-israel\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/kingdom-of-israel.jpg","datePublished":"2021-12-29T02:30:56+00:00","dateModified":"2023-04-03T08:19:51+00:00","description":"Trong Kinh Th\u00e1nh C\u1ef1u \u01af\u1edbc c\u00f3 ghi ch\u00e9p v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Ys\u01a1ra\u00ean trong kho\u1ea3ng 500 n\u0103m. Th\u00f4ng qua s\u1ef1 h\u01b0ng vong th\u1ecbnh suy c\u1ee7a m\u1ed9t qu\u1ed1c gia v\u00e0 c\u00e1 nh\u00e2n trong l\u1ecbch s\u1eed n\u00e0y, gi\u00e1o hu\u1ea5n m\u00e0 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi ban cho l\u00e0 g\u00ec?","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/vi\/christ\/kingdom-of-israel\/#breadcrumb"},"inLanguage":"vi-VN","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ahnsahnghong.com\/vi\/christ\/kingdom-of-israel\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"vi-VN","@id":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/vi\/christ\/kingdom-of-israel\/#primaryimage","url":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/kingdom-of-israel.jpg","contentUrl":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/kingdom-of-israel.jpg","width":2560,"height":1708},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/vi\/christ\/kingdom-of-israel\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/vi\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"L\u1ecbch s\u1eed v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Ys\u01a1ra\u00ean | V\u00ec sao B\u1eafc Ys\u01a1ra\u00ean v\u00e0 Nam Giu\u0111a b\u1ecb di\u1ec7t vong?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/#website","url":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/","name":"\u0110\u1ea5ng Christ An Xang H\u1ed3ng","description":"H\u1ed9i Th\u00e1nh c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi Hi\u1ec7p H\u1ed9i Truy\u1ec1n Gi\u00e1o Tin L\u00e0nh Th\u1ebf Gi\u1edbi","publisher":{"@id":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"vi-VN"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/#organization","name":"World Mission Society Church of God - \ud558\ub098\ub2d8\uc758\uad50\ud68c \uc138\uacc4\ubcf5\uc74c\uc120\uad50\ud611\ud68c","url":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"vi-VN","@id":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/WorldMissionSociety_ChurchofGod_Symbol_Logo.png","contentUrl":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/WorldMissionSociety_ChurchofGod_Symbol_Logo.png","width":1001,"height":1331,"caption":"World Mission Society Church of God - \ud558\ub098\ub2d8\uc758\uad50\ud68c \uc138\uacc4\ubcf5\uc74c\uc120\uad50\ud611\ud68c"},"image":{"@id":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.youtube.com\/WMSCOGTV"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/#\/schema\/person\/85d66ca369bbff50af4a95d0ab993b7c","name":"ss"}]}},"fimg_url":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/kingdom-of-israel.jpg","featured_image_url":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/kingdom-of-israel.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7844","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7844"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7844\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7846,"href":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7844\/revisions\/7846"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3417"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7844"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7844"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ahnsahnghong.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7844"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}